Inne nazwy tego symbolu w innych językach to “oko proroka”, “evil eye” czy “złe oko”.
Czy jest ono faktycznie złe i co tak naprawdę reprezentuje? Zacznijmy od podstawowych informacji na temat tego amuletu. Nazwa złe oko nie odnosi się do samego amuletu , a oka innej osoby, która może umyślnie lub nie rzucić na innych urok. Przyjęło się, że obroną przez łym okiem może być tylko inne oko. Dawniej wierzono, że ludzie mogą mieć złe spojrzenie, które powoduje u innych nieszczęścia. Amulet nazar boncuğu jest elementem technik apotropaicznych, czyli ma nas uchronić od złego spojrzenia. Wierzono nawet, że spojrzenie ma fizyczną moc, która dotyka przedmiotów, ludzi lub zwierząt. Wyobrażano sobie, że są to swego rodzaju wiązki światła wypuszczane z oczu. Sposobów na ochronę przed złym spojrzeniem jest dużo więcej, są to między innymi odpowiednio wypowiadane formułki, gesty bądź inne amulety. W Turcji często dodaje się do komplementu słowo Maşallah, aby Bóg chronił obdarowanego komplementem przed nawet nieumyślnie rzuconym złym okiem.
Symbol ten nie jest tylko elementem współczesnej kultury zdobiącym różne przedmioty czy ubrania, to ważny element wierzeń starożytnych cywilizacji. Pierwsze ślady symbolu oka, któremu przypisuje się magiczne właściwości, odnaleźć można w starożytnej Mezopotamii. Umieszczanie tego symbolu na rzeczach codziennego użytku miało funkcję ochronną. Dziś również ubierając biżuterię lub inne elementy zawierające złe oko, chronimy się przed urokami. Trzeba jednak pamiętać, że amulet musi zostać podarowany przez osobę o dobrych intencjach. Amulet, który kupujemy sami ma nie posiadać takich mocy.
Historia amuletu
Nazar boncugu najczęściej chyba kojarzony jest właśnie z turecką kulturą. Słowo nazar pochodzi od arabskiego słowa naẓara نظر czyli spojrzenie, a boncuk to koralik.
Tworzenie tych amuletów jest gałęzią rzemiosła sięgającą 3000 lat pne. We wschodniej część Morza Śródziemnego, Egipcie, Mezopotamii, Syrii, Iranie i Anatolii, gdzie jest dostęp do morza, piasku i sosen, ta sztuka nadal istnieje. Niektórym symbol ten może kojarzyć się z islamem, choć przyjmuje się, że strach przed złym okiem wywodzi się z Mezopotamii, a wierzenia oraz symbolu został przejęty przez Arabowie podczas podbojów Bliskiego Wschodu.
Związek amuletu z tradycją
Dlaczego oko najczęściej jest niebieskie? Jedna z hipotez mówi o tym, że oczy o niebieskim lub zbliżonym do niebieskiego kolorze należały głównie do ludów, które przybywały najczęściej z Europy i uznawane były za kogoś niebezpiecznego, za wroga. Kolor niebieski jest również obecny w tureckich wierzeniach. Starożytne plemiona tureckie podziwiały niebieski kolor ze względu na jego bliskość do koloru Boga Nieba „Tengri”. Dodatkowo niebieski jest najłatwiejszym do uzyskania kolorem w hutnictwie.
Złe oko jest ważnym zjawiskiem w tureckiej kulturze i wierzeniach od pokoleń. Mówi się, że pierwszy koralik złego oka pochodzi z 3300 roku p.n.e. Paciorki złego oka znaleziono podczas wykopalisk w Tell Brak, jednym z najstarszych miast w Mezopotamii w granicach dzisiejszej Syrii. Miał formę figur geometrycznych wyrzeźbionych z alabastru. Nie były to jednak niebieskie koraliki, które znamy dzisiaj. Pojawiły się one w regionie śródziemnomorskim w 1500 roku p.n.e. Szklane koraliki złego oka na Wyspach Egejskich i Anatolii były bezpośrednio związane z rozwojem produkcji szkła. Niebieski kolor pochodzi z silnie utlenionej szkliwionej gliny w Egipcie. Glina z domieszką miedzi i kobaltu po wypaleniu zmienia kolor na niebieski. Podczas wykopalisk w Egipcie znaleziono wiele niebieskich Oczu Horusa. Dzisiejsze koraliki złego oka mogą być na nim oparte.
Niebieskie koraliki złego oka stopniowo rozprzestrzeniały się w regionie. Używali go Fenicjanie, Asyryjczycy, Grecy, Rzymianie i Osmanowie. Chociaż użycie koralików złego oka było bardziej skoncentrowane w regionie Morza Śródziemnego i Lewantu, rozprzestrzeniło się również na różne części świata poprzez handel i rozwój imperium.
Interesujące jest to, że amulet nie tylko przetrwał długi czas, ale także nie zmienił się zbytnio w sposobie, w jaki był używany przez tysiące lat. Tak jak starożytni Egipcjanie i Etruskowie malowali amulet na swoich statkach, aby bezpiecznie dotrzeć do celu, ten sam znak jest dziś używany na krawędziach samolotów.
Ten symbol, który przekracza granice kulturowe, religijne i geograficzne, nie powinien być postrzegany jako zwykły koralik lub modny element garderoby. Amulet istnieje od najwcześniejszych okresów cywilizacji; Odzwierciedla najgłębsze i najtrwalsze przekonania ludzkości.
Izmir i wybrzeże Morza Egejskiego
Badania historii szkła i hutnictwa pokazują, że źródłem hutnictwa jest Morze Śródziemne i jego okolice. Wyroby ze szkła obserwowano u Turków od czasów seldżuckich. Wykorzystanie szkła w projektowaniu koralików po raz pierwszy w Anatolii zaczęło się od rzemieślników, którzy przybyli do Izmiru z Egiptu, aby wykonać bransoletki na kostkę i bransoletki z koralików w Arap Han w Kemeraltı. Turcy rozwinęli produkcję koralików, której nauczyli się od tych mistrzów, zgodnie z własnymi potrzebami.
Jego produkcja jest kontynuowana tradycyjnymi metodami w wiosce Nazarköy w dystrykcie Kemalpaşa w Izmirze. Wieś, która została nazwana Kurudere ze względu na to, że znajduje się na brzegu koryta strumienia, a potem w 2007 roku została nazwana Nazarköy, ze względu na intensywną produkcję koralików złego oka.
Symbolika oka i wierzenia z nim związane odnaleźć można w prawie każdej kulturze i jest to coś, co dzielimy bez względu na wyznawaną religię, kulturę czy geografię.